(αὐτὸ τὸ ἄρθρο εἶναι οὐσιαστικὰ συνέχεια τοῦ ἄρθρου: «Συστηματοποίηση καὶ Κατανόηση τοῦ Τυπικοῦ», γιὰ αὐτὸ ἡ μελέτη τοῦ ἀναφερθέντος ἄρθρου εἶναι ἀπαραίτητη γιὰ τὴν κατανόηση τοῦ παρόντος)

Σὲ αὐτὸ τὸ ἄρθρο θὰ προσπαθήσουμε να δείξουμε τὴν κατάταξη τῶν Ἁγίων σὲ Ἑορταζομένους ἢ μή, σύμφωνα μὲ τὴν ἀκολουθία τους στὸ Μηναῖον.

Ἔστω γιὰ παράδειγμα ἀπὸ τὸν μῆνα Ἰούνιο,

  • ὁ Ἅγιος Λουκιλλιανὸς (γ' Ἰουνίου),
  • ὁ Ἅγιος Μητροφάνης ἀρχιεπ. Κωνσταντινουπόλεως (δ' Ἰουνίου), καὶ
  • ἡ Μνήμη τῆς ἀνακομιδῆς τοῦ λειψάνου τοῦ Ἁγ. Θεοδώρου τοῦ Στρατηλάτου (η' Ἰουνίου).

Γιὰ διευκόλυνση τῶν ἀναγνωστῶν, ἀντιγράφω ἐδῶ τὶς σχετικὲς παραγράφους ἀπὸ τὸ προαναφερθὲν ἄρθρο, ὥστε νὰ μὴν χρειάζεται ὁ ἀναγνώστης νὰ πηγαίνει ἔνθεν κἀκεῖθεν.


Ἀνάλογα μὲ τὰ ἐπιπρόσθετα στοιχεῖα ποὺ τυχὸν περιέχει ἡ ἀκολουθία τοῦ Ἁγίου (ὡς εὑρίσκεται εἰς τὸ Μηναῖον), διακρίνεται εἰς τὰς περιπτώσεις (ΤΟΕ, σ. 37):

α᾿. Ἅγιοι ἑορταζόμενοι εἰς η’ εἶναι ὅσων ἡ ἀκολουθία ἔχει τοὐλάχιστον ἕνα ἐκ τῶν κατωτέρω:

- μικρὸν Ἑσπερινόν
- τρία ἀναγνώσματα ἐν τῷ Ἑσπερινῷ
- καθίσματα δι’ ἑκάστην τοῦ Ὄρθρου στιχολογίαν 
- κάθισμα πολυελέου ἐν τῷ Ὄρθρῳ

β᾿. Ἅγιοι ἑορταζόμενοι εἰς ς’ εἶναι ὅσων ἡ ἀκολουθία δὲν ἔχει κανένα ὅσων ἀναφέρθησαν ἀνωτέρω, ἀλλ’ ἔχει τοὐλάχιστον ἕνα ἐκ τῶν κατωτέρω:

- ἀπόστιχα τοῦ Ἑσπερινοῦ
- δοξαστικὸν ἀποστίχων τῶν αἴνων
- προσόμοια [στιχηρὰ] τῶν αἴνων
- μεγάλη Δοξολογία

γ᾿. Ἅγιοι μὴ ἑορταζόμενοι εἶναι ὅσων ἡ ἀκολουθία δὲν ἔχει κανένα ὅσων ἀναφέρθησαν εἰς τὰς ἄνω δύο περιπτώσεις, ἀλλ’ ἔχει τοὐλάχιστον ἕνα ἐκ τῶν κατωτέρω:

- τὰ ἀπαραίτητα μέρη ἑκάστης ἀκολουθίας Ἁγίου
- δοξαστικὸν ἑσπερίων καὶ δοξαστικὸν ἀποστίχων τοῦ Ἑσπερινοῦ

- Ἅς σημειωθῇ, ὅτι μπορεῖ Ἅγιος εἰς τὴν ὡς ἄνω γ’. περίπτωσιν, ποὺ ἔχει ἀκολουθία ἐκ τῶν ἀπαραιτήτων μερῶν ἑκάστης ἀκολουθίας Ἁγίου, καὶ δοξαστικὸν ἑσπερίων καὶ δοξαστικὸν ἀποστίχων τοῦ Ἑσπερινοῦ καὶ ἐπιπλέον τοὐλάχιστον ἕν κοντάκιον καὶ ἕν ἐξαποστειλάριον, νὰ ἑορτάζεται εἰς ς’, ἀλλ’ ἡ διάκρισις κεῖται ἐν τῇ ἐπισημότητι ἢ μὴ τοῦ μνημονευομένου Ἁγίου.

Σημειωτέον προσέτι ὅτι τινὲς Ἅγιοι, εἴτε μὴ ἑορταζόμενοι, εἴτε ἑορταζόμενοι εἰς ς’ ἢ εἰς η’ κέκτηνται, ἀντὶ τριῶν προσομοίων ἑσπερίων, ἕξ τοιαῦτα, καὶ δύο κανόνας ἀνθ’ ἑνός.


 

Α. Ἅγιος Λουκιλλιανός (γ' Ἰουνίου)

Πηγαίνοντας στὸ ἔντυπον Μηναῖον τοῦ Ἰουνίου (ἐναλλακτικὰ ἐδῶ), βλέπουμε ὅτι ἡ Ἀκολουθία τοῦ Ἁγίου στὶς γ' τοῦ μηνός, περιλαμβάνει μόνο τὰ ἀπαραίτητα μέρη ἑκάστης ἀκολουθίας Ἁγίου, δηλ. τρία στιχηρὰ ἑσπέρια προσόμοια, καί ἕναν κανόνα μετὰ τὴν γ' ᾠδὴν τοῦ ὁποίου ἕνα κάθισμα (καὶ τὸ Θεοτοκίον). Ἔτσι ὁ Ἅγιος Λουκιλλιανὸς ἀπὸ ἀπόψεως τυπικῆς διατάξεως κατατάσσεται ὡς μὴ ἑορταζόμενος

 

Β. Μνήμη τῆς ἀνακομιδῆς τοῦ λειψάνου τοῦ Ἁγ. Θεοδώρου τοῦ Στρατηλάτου (η' Ἰουνίου)

Πηγαίνοντας στὸ ἔντυπον Μηναῖον τοῦ Ἰουνίου (ἐναλλακτικὰ ἐδῶ), βλέπουμε ὅτι ἡ Ἀκολουθία τῆς Μνήμης τῆς ἀνακομιδῆς τοῦ λειψάνου τοῦ Ἁγίου στὶς η' τοῦ μηνός, περιλαμβάνει:

α. τὰ ἀπαραίτητα μέρη ἑκάστης ἀκολουθίας Ἁγίου, δηλ. τρία στιχηρὰ ἑσπέρια προσόμοια, καί ἕναν κανόνα μετὰ τὴν γ' ᾠδὴν τοῦ ὁποίου ἕνα κάθισμα (καὶ τὸ Θεοτοκίον).

β. ἀπόστιχα Ἑσπερινοῦ.

γ. δοξαστικὸν Ἀποστίχων τῶν Αἴνων.

Ἔτσι λόγῳ τῆς ὑπάρξεως τῶν ἀποστίχων Ἑσπερινοῦ (καὶ τοῦ δοξαστικοῦ τῶν ἀποστίχων τῶν Αἴνων· ἡ ὕπαρξις ἑνὸς ἐξ αὐτῶν εἶναι ἀρκετή), ἡ ἑορτὴ αὐτὴ ἀπὸ ἀπόψεως τυπικῆς διατάξεως κατατάσσεται ὡς ἑορταζομένη εἰς ς'.

 

Γ. Ἅγιος Μητροφάνης ἀρχιεπ. Κωνσταντινουπόλεως (δ' Ἰουνίου)

Πηγαίνοντας στὸ ἔντυπον Μηναῖον τοῦ Ἰουνίου (ἐναλλακτικὰ ἐδῶ), βλέπουμε ὅτι ἡ Ἀκολουθία τοῦ Ἁγίου Μητροφάνους στὶς δ' τοῦ μηνός, περιλαμβάνει:

α. τὰ ἀπαραίτητα μέρη ἑκάστης ἀκολουθίας Ἁγίου, δηλ. τρία στιχηρὰ ἑσπέρια προσόμοια, καί ἕναν κανόνα μετὰ τὴν γ' ᾠδὴν τοῦ ὁποίου ἕνα κάθισμα (καὶ τὸ Θεοτοκίον).

β. καθίσματα δι’ ἑκάστην τοῦ Ὄρθρου στιχολογίαν,

γ. κάθισμα πολυελέου ἐν τῷ Ὄρθρῳ,

καὶ ἄλλα χαρακτηριστικὰ γνωρίσματα Ἁγίου ἑορταζομένου εἰς η' (βλ. παραπάνω), τὰ ὁποῖα χάριν συντομίας δὲν ἀναφέρουμε.

Ἔτσι λόγῳ καὶ μόνο τῆς ὑπάρξεως τῶν καθισμάτων δι’ ἑκάστην τοῦ Ὄρθρου στιχολογίαν (καὶ τοῦ καθίσματος πολυελέου), ὁ Ἅγιος ἀπὸ ἀπόψεως τυπικῆς διατάξεως κατατάσσεται ὡς ἑορταζόμενος εἰς η'.

 

(Σημ. Κατὰ τὸν ἀείμνηστον Γ.Γ. Μπεκατώρον, καὶ τὴν κατάταξή του στό ΤΣ, βλ. ἐδῶ, μόνο ὁ Ἅγιος Μητροφάνης κατατάσσεται ὡς ἑορταζόμενος, ἐνῶ οἱ ἄλλες δύο προαναφερθεῖσες ἑορτὲς ὡς μὴ ἑορταζόμενες).

 

Ἔτσι λοιπὸν σὲ αὐτὸ τὸ ἄρθρο εἴδαμε πῶς γίνεται ἡ κατάταξη τῶν Ἁγίων/ἑορτῶν σὲ ἑορταζομένους (εἰς ς', εἰς η') ἢ μή, βάσει τῆς ἐν τῷ Μηναίῳ Ἀκολουθίας των. Ὰς σημειωθεῖ ὅτι στὴν ἐνότητα «Μηνολόγιον» τοῦ ΤΟΕ, ἔχει γίνει αὐτὴ ἡ κατάταξις γιὰ κάθε ἡμέρα τοῦ ἑνιαυτοῦ.

Σὲ ἐπόμενο ἄρθρο, Θεοῦ θέλοντος, θὰ δοῦμε τὶς βασικὲς διαφορὲς τῶν τυπικῶν διατάξεών των, ἐὰν τύχῃ καθημερινῇ, Κυριακῇ κτλ.